Ανακοινωθηκε το Προγραμμα Διαλεξεων του 14ου Συνεδριου για την Ιστορια της Ελληνικης Φωτογραφιας.

Περισσοτερες πληροφοριες για το ακρως ενδιαφερον συνεδριο, τους ομιλητες και τη θεματολογια εδω: https://www.facebook.com/KytheraPhotoEncounters

• Νικόλας Βεντουράκης, «Υποθέσεις και παρανοήσεις: μια συζήτηση σχετικά με σύγχρονες φωτογραφικές αφηγήσεις»

Μια απο τις σύγχρονες τάσεις στη φωτογραφια είναι η εντατικοποίηση της ασάφειας και της πολυσημίας. Ειδικά στο είδος της μοντέρνας documentary photography εχει επικρατήσει η αρχή ότι η φωτογραφία δε λειτουργεί σε καμία περίπτωση ως μάρτυρας μιας πραγματικότητας, αλλά ως διαδικασία δημιουργίας σκηνών και αφηγήσεων πάνω στις οποίες ο καλλιτέχνης και οι θεατές αναγνωρίζουν τα προσιτά και γνώριμα σε αυτούς. Αυτή η διαδικασία επιτρέπει περισσότερο από ποτέ να εξερευνηθεί ενεργά αυτός ο χώρος, το liminal line, όπου δημιουργούνται οι παρανοήσεις.

Σε πρώτη ανάγνωση αυτό το κενό στην επικοινωνία καλύπτεται με τη χρήση μιας κοινά αποδέκτης και συχνά επιφανειακής αναγνώρισης, πολλές φορές βασισμένη στο κυρίαρχο μηντιακό περιβάλλον. Οι σύγχρονοι φωτογράφοι documentary όμως μας ζητάνε να αποδεχτούμε οτι η ιστορία δεν ολοκληρώνεται σε αυτη τη πρώτη ανάγνωση, αλλά αντίθετα με μια δεύτερη ματιά να αμφισβητήσουμε αυτό το οποίο είναι το αναμενόμενο και να αναρωτηθούμε τι είναι αυτό που βλέπουμε από την αρχή.

Kythera Photographic Encounters / Φωτογραφικές Συναντήσεις Κυθήρων's photo.

Γιώργος Αναστασάκης, «Φωτογραφία & χορός»

Η απεικόνιση του ανθρωπίνου σώματος μέσω της φωτογραφίας κατέχει τις τελευταίες δεκαετίες κεντρική θέση στην κριτική θεωρία που αφορά στα body politics. Ομοίως ανεπτυγμένη είναι ταυτόχρονα η θεώρηση ενός άλλου διαύλου κατανόησης του σώματος, του χορού. Παρόλη όμως την πρώιμη στην ιστορία της φωτογραφίας συνάντηση των δύο μέσων σε επίπεδο πρακτικής, μοιάζει να υπάρχει θεωρητικό κενό στη μεταξύ τους σχέση.

Με τα πρώτα στοιχεία να υποδεικνύουν μια σχέση προβληματική, αυτή η ανάλυση προσπαθεί να θέσει ερωτήματα για τους τρόπους προσέγγισης του φωτογράφου στο χορογραφικό γεγονός, καθώς και για τη διάθεση της εικόνας του σώματος μέσω του χορού.

Φωτογραφία: Lois Greenfield

Kythera Photographic Encounters / Φωτογραφικές Συναντήσεις Κυθήρων's photo.


• Κωστής Αντωνιάδης,
«Κωνσταντίνος Πίττας: Εικόνες της Παλαιάς Ευρώπης»

Τη δεκαετία 1980, με ελάχιστο φωτογραφικό εξοπλισμό, μια Minox και κάμποσα ρολά ασπρόμαυρο φιλμ TriX, χωρίς ιδιαίτερες γνώσεις φωτογραφίας αλλά με μεγάλη κινηματογραφική παιδεία, ο Κωνσταντίνος Πίττας ξεκίνησε ένα διάβημα το οποίο έμελλε να μείνει ημιτελές. Ταξίδεψε στη Δυτική και Ανατολική Ευρώπη φωτογραφίζοντας σκηνές δρόμου και από τις δυο πλευρές του Τοίχους με την προσδοκία να δείξει πως κοινός τόπος της διηρημένης Ευρώπης ήσαν οι ίδιοι οι πολίτες της και η καθημερινότητα της ζωής τους ανεξάρτητα από τον «κόσμο» 11884629_873706909350247_8263938652394903403_oστον οποίο ανήκαν. Το σχέδιο αυτό εμψύχωναν οι υψηλοί στόχοι της ανθρωπιστικής φωτογραφίας, με κυρίαρχη την πεποίθηση πως η φωτογραφία μπορεί να διαρρήξει την πραγματικότητα και να αποκαλύψει αόρατες αλήθειες.

Και τότε, περί τα τέλη της δεκαετίας, σχεδόν ταυτόχρονα, συνέβησαν δυο πράγματα. Η κατάρρευση του Τοίχους ακύρωσε το «θέμα» του Πίττα, καθώς όλες οι χώρες σε λίγο θα γινόντουσαν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβάλλοντας τις κοινές τους ρίζες. Οι «Εικόνες της Παλαιάς Ευρώπης» δεν μπορούσε να έχουν συνέχεια στη Νέα Ευρώπη. Την ίδια επίσης εποχή, το νέο φωτογραφικό περιβάλλον που έφερε στο προσκήνιο η έντονη κριτική της σχέσης της φωτογραφίας με την πραγματικότητα τον απογοήτεψε. Θεώρησε πως το αρχείο των φωτογραφιών που είχε συγκεντρώσει σε λίγα μόλις χρόνια εργασίας δεν είχε πια νόημα και το έκλεισε στο συρτάρι του. Η πολύτιμη αυτή εργασία έρχεται επιτέλους στην επιφάνεια μετά από είκοσι πέντε χρόνια, και δεν είναι ίσως τυχαίο πως η απόφαση να μας δείξει τις φωτογραφίες του σήμερα συμπίπτει με την αρχή μιας διαφαινόμενης κρίσης της ευρωπαϊκής ένωσης.


• Πηνελόπη Πετσίνη,
«Η φωτογραφία ως τρόπαιο: Όχλος, λιντσάρισμα και αναμνηστική καταγραφή»

Με την ευρεία διάδοση των ψηφιακών μέσων, η πολεμική φωτοειδησιογραφία έχει υποστεί μεγάλες αλλαγές ιδιαίτερα σε ότι αφορά την προσβασιμότητα των πηγών και τη συλλογή πληροφοριών. Οι ερασιτεχνικές πηγές συγκεκριμένα, έχοντας πρόσβαση σε ένα γεγονός από πρώτο χέρι, συνιστούν πλέον καθοριστικό σημείο της σύγχρονης ειδησεογραφικής ανταπόκρισης. Ταυτόχρονα, η “άτεχνη” κάμερα των κινητών και οι χαμηλής ποιότητας εικόνες τους γίνονται πιστευτές ακριβώς χάρη στις ατέλειές τους, ερμηνευόμενες ως “αυθεντική” δημοσιογραφία, σε αντίθεση με τη χειραγωγούμενη και συχνά μυθοπλαστική επαγγελματική δημοσιογραφία. Η “δημοσιογραφία των πολιτών” (“citizen journalism”) έγινε ένας όρος πασπαρτού που περιγράφει οποιονδήποτε, από τον εξεγερμένο της Αραβικής Άνοιξης μέχρι το γείτονα που ανησυχεί για αυτό που συμβαίνει δίπλα του.

Χαρακτηριστικές εικόνες αυτού του είδους κυμαίνονται πλέον από τα αναμνηστικά στιγμιότυπα των βασανιστηρίων στο Abu Ghraib μέχρι τις ερασιτεχνικές καταγραφές της εκτέλεσης του Saddam Hussein το 2007. Ένα πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί το λιντσάρισμα του Muammar Gaddafi από τον όχλο στις 20 Οκτωβρίου 2011, το οποίο μεταδόθηκε ευρύτατα και εξονυχιστικά από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης πρωτίστως μέσα από τις εικόνες που δημιούργησαν και διακίνησαν οι αυτόπτες μάρτυρες (ή συμμετέχοντες) στη σύλληψη και τη θανάτωση του Λίβυου ηγέτη. H εισήγηση επιχειρεί να αναλύσει το γεγονός συγκρίνοντάς το με ιστορικά παραδείγματα όπως το λιντσάρισμα των μαύρων στην Αμερική, τις αναμνηστικές φωτογραφίες των στρατιωτών και αξιωματικών της Βέρμαχτ, το λιντσάρισμα του νεκρού Μουσσολίνι και των Ιταλών φασιστών κ.α.

Φωτογραφία: Εμπορική καρτ-ποστάλ από λιντσάρισμα, Texas, 1920

Kythera Photographic Encounters / Φωτογραφικές Συναντήσεις Κυθήρων's photo.


• Αλίκη Τσίργιαλου, «Η Νεοελληνική Ιστορική Συλλογή Κωνσταντίνου Τρίπου»

Από το 1920, όταν ακόμη δεν είχε εκδηλωθεί κανένα ενδιαφέρον για τη φωτογραφική μας κληρονομιά από τους πολιτιστικούς φορείς του τόπου, ο Κωνσταντίνος Τρίπος προφητικά είχε διαβλέψει την τεκμηριωτική σημασία των φωτογραφικών εικόνων και είχε επιδοθεί με επιμονή και αφοσίωση στην αναζήτησή τους. Αξιολογώντας τη φωτογραφία ως ιστορικ…ό τεκμήριο, για 50 περίπου χρόνια συγκέντρωνε οπτικό υλικό (φωτογραφίες, λευκώματα, επιστολικά δελτάρια κ.ά.), που χρονικά εκτείνεται από τα μέσα του 19ου αιώνα έως το 1955. Στη συνέχεια προέβαινε στη σχολαστική ταξινόμηση και την άρτια τεκμηρίωσή του, συσχέτιζε επιτυχώς τις εικόνες και 11907183_871485846239020_1690807874633146467_nσυμπλήρωνε τις πληροφορίες που απέρρεαν από τα εικονιζόμενα θέματα με σχετικά άρθρα του τύπου. Καρπός της πολύχρονης αυτής ενασχόλησής του υπήρξε η δημιουργία της «Νεοελληνικής Ιστορικής Συλλογής Κωνσταντίνου Τρίπου», ενός πολύτιμου θησαυρού από όπου αντλούνται μοναδικές πληροφορίες τόσο για την ιστορία και τη φυσιογνωμία του τόπου, όσο και για την ιστορία της ελληνικής φωτογραφίας. Η προτεινόμενη εισήγηση εκτός από την παρουσίαση της Συλλογής θα αφορά και στη χρήση της φωτογραφίας ως τεκμήριο. Αναφορά θα γίνει επίσης και στους διαφορετικούς τρόπους χρήσης των παραπάνω φωτογραφικών τεκμηρίων.


• Νίκος Λουράντος, «Χαιρετισμούς από τα Κύθηρα: Φωτογραφικές ταχυδρομικές κάρτες μεταξύ μονίμων κατοίκων και απόδημων Κυθηρίων»

Η χρήση της ταχυδρομικής κάρτας ως μέσο επικοινωνίας είναι αποτέλεσμα της ύστερης βιομηχανικής περιόδου, περί τα μέσα του 19ου αι. Αρχικά υπήρξε ένα απλό τυπωμένο κομμάτι χαρτί γρήγορα όμως η τεχνολογία επέτρεψε τη δημιουργία της φωτογραφικής ταχυδρομικής κάρτας. Η χρήση της από τους Κυθηρίους ως μέσο επαφής με τους απόδημούς τους, είτε στο εσωτερικό είτε στο εξωτερικό, κάλυψε την πλήρωση όχι μόνον των κοινωνικών υποχρεώσεων που παλαιότερα θεωρούνταν σημαντικές, όπως ονομαστικές εορτές ή επετείους, αλλά γενικότερα της επαφής δίνοντας μας σημαντικά πρωτογενή και δευτερογενή ιστορικά αλλά και κοινωνιολογικά στοιχεία.

Kythera Photographic Encounters / Φωτογραφικές Συναντήσεις Κυθήρων's photo.


• Αμαλία Λιάκου, «Ανατροπή των εικόνων. Το φαντασιακό και το πραγματικό στην υπερρεαλιστική φωτογραφία»

Ο υπερρεαλισμός, γεννημένος επίσημα το 1924 στο Παρίσι, από μια ομάδα νεαρών λογοτεχνών με πρωτεργάτη τον Aντρέ Μπρετόν (André Breton), προκάλεσε μια επανάσταση του πραγματικού. Το φαντασιακό τείνει να ξεπεράσει το αντικείμενο του εξωτερικού κόσμου, γι’αυτό κι ο ποιητής Πώλ Ελυάρ γράφει : « Η φαντασία δεν έχει το ένστικτο της μίμησης. Είναι η πηγή κι ο χείμαρρος όπου δεν επιστρέφουμε ποτέ στα ίδια νερά ». Στη συγκεκριμένη εισήγηση, με αφετηρία τη σκέψη του γάλλου φιλοσόφου Ferdinard Alquié για τον υπερρεαλισμό, καθώς και γραπτά του Μπρετόν, του Ανδρέα Εμπειρίκου και του Νάνου Βαλαωρίτη, θα στοχαστούμε για τη σχέση φαντασιακού και πραγματικού στην υπερρεαλιστική φωτογραφία μέσα από έργα καλλιτεχνών του ιστορικού υπερρεαλισμού, όπως οι Eugène Αtget, Μan Ray, Raoul Ubac, Dora Maar, Paul Nougé, Claude Cahun, Manuel Alvarez Bravo και του Α. Εμπειρίκου.

Φωτογραφία: Manuel Alvarez Bravo, Dos Pares de Piernas, 1928-29

 

Kythera Photographic Encounters / Φωτογραφικές Συναντήσεις Κυθήρων's photo.


• Γιάννης Σταθάτος, «Φωτογραφικά αρχεία ή αρχεία φωτογραφικής τέχνης;»

«Τα αμιγώς φωτογραφικά αρχεία, δηλαδή εκείνα που έχουν ως κύρια αποστολή την εξυπηρέτηση του καθεαυτού φωτογραφικού μέσου, δεν φιλοξενούν μόνο στοιχεία σχετικά με το μέσον, αλλά και τα ίδια τα φυσικά αντικείμενα πρωτοβάθμιας μελέτης. Με άλλα λόγια, τα φωτογραφικά αρχεία τέχνης οφείλουν να είναι συγχρόνως “φορείς συγκέντρωσης, καταγραφής και κατηγοριοποίησης”, σύμφωνα με τον προσδιορισμό της Χάρις Κανελλοπούλου, αλλά και συλλογές του υπό έρευνα υλικού.

Μόλις όμως δεχθούμε τη βασική αυτή αρχή, αναφύονται πυκνά τα μεθοδολογικά ερωτήματα: ποιο είναι το ενδεδειγμένο εύρος ενός αρχείου φωτογραφικής τέχνης που φιλοδοξεί να γίνει όσο το δυνατόν πληρέστερο; Πέρα από αναγνωρισμένα έργα φωτογραφικής τέχνης, με άλλα λόγια, όσα υπακούουν λίγο-πολύ στις προσταγές και παραμέτρους που όρισε ο Szarkowski για τη μοντερνιστική φωτογραφία, οφείλει άραγε να συμπεριλάβει τα έργα σύγχρονων εικαστικών που χρησιμοποιούν φωτογραφικές (σήμερα ψηφιακές) τεχνικές, παράλληλα ίσως με άλλες τεχνοτροπίες; Η δημοσιογραφική φωτογραφία, η δημώδης φωτογραφία, η διαφημιστική, η εκ πρώτης όψεως καθαρά χρηστική φωτογραφία έχουν θέση σε ένα αρχείο που διεκδικεί την ταυτότητα αρχείου τέχνης;»

Το 14ο Συνέδριο για την Ιστορία της Ελληνικής Φωτογραφίας τελεί υπό την αιγίδα του Δήμου Κυθήρων, και αποτελεί μέρος του Φεστιβάλ Κυθήρων 2015, «Ταξίδι στα Κύθηρα».

——————————————————————————————————————————-

The annual Conference on the History of Greek Photography, to be held on October 2 & 3 as part of the Kythera Photographic Encounters 2015, is the established forum for the presentation of original research on any aspect of Greek photography and photography in Greece.

The programme has now been announced and looks fascinating. Please refer to https://www.facebook.com/KytheraPhotoEncounters for more information.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s